Chi tiêu y tế Việt Nam đang tăng mạnh

Chi tiêu y tế tăng trung bình 7‑8% mỗi năm, trong đó chi phí thuốc chiếm hơn 30% tổng ngân sách bảo hiểm.

Theo TS.BS Ong Thế Duệ (Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, Bộ Y tế), giai đoạn 2019‑2025 tổng chi tiêu cho thuốc đã tăng từ 4,7 tỷ USD lên 6,9 tỷ USD, tương đương mức tăng trưởng bình quân 6‑7% mỗi năm. Dự báo đến 2028, thị trường dược phẩm Việt Nam có thể đạt khoảng 8,6 tỷ USD.

Nguyên nhân chi phí thuốc tăng cao

Ba yếu tố chính thúc đẩy xu hướng này:

• Già hoá dân số và sự bùng nổ các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, tiểu đường, ung thư và bệnh hô hấp mạn tính.
• Giá cao của các thuốc mới, đặc biệt là các dược phẩm sinh học và thuốc điều trị ung thư.
• Hạn chế ngân sách công khiến quyết định chi trả chậm trễ, giảm khả năng tiếp cận thuốc của người bệnh.

Giải pháp chia sẻ rủi ro – giảm áp lực tài chính

TS Nguyễn Khánh Phương, Viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, nhấn mạnh: “Cơ chế chia sẻ rủi ro giúp bảo hiểm y tế kiểm soát tài chính đồng thời duy trì khả năng tiếp cận sớm các thuốc mới cho bệnh nhân.”

Cơ chế chia sẻ rủi ro là gì?

Đây là thỏa thuận đa bên giữa cơ quan quản lý, cơ quan chi trả và nhà sản xuất thuốc. Cơ chế có thể dựa trên:

• Yếu tố tài chính (đóng góp ngân sách, phí bảo hiểm).
• Kết quả điều trị (pay‑for‑performance).
• Dịch vụ kèm theo (hỗ trợ bệnh nhân, đào tạo).

Mục tiêu: tăng cường tiếp cận thuốc, hạn chế rủi ro ngân sách và duy trì tính bền vững của quỹ bảo hiểm y tế.

Thực tiễn và đề xuất cho Việt Nam

Bà Lương Thị Mai Anh (Vụ Pháp chế, Bộ Y tế) cho biết các quốc gia đã áp dụng mô hình này thấy mức độ tiếp cận thuốc mới cải thiện rõ rệt và áp lực tài chính công giảm.

Đối với Việt Nam, bà đề xuất một lộ trình thí điểm bao gồm:

1. Triển khai pilot tại một số tỉnh, thu thập dữ liệu chi trả và kết quả lâm sàng.
2. Hoàn thiện khung pháp lý, chuẩn hoá dữ liệu và thiết lập cơ chế giám sát minh bạch.
3. Đánh giá kết quả và mở rộng quy mô dần dần.

Hội thảo ngày 24/12/2025 tại Hà Nội, do Viện Chiến lược và Chính sách Y tế phối hợp với AstraZeneca Việt Nam tổ chức, là một bước quan trọng trong chương trình “Hợp tác vì tính bền vững và khả năng chống chịu của hệ thống y tế Việt Nam”.

Bà Nguyễn Thị Lương Phong khẳng định: “Các cơ chế chia sẻ rủi ro sẽ chuyển các cam kết chính sách thành kết quả sức khỏe cộng đồng cụ thể, giúp hệ thống y tế sẵn sàng đối phó với gánh nặng bệnh tật trong tương lai.”