Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã công bố dự thảo Quyết định phê duyệt Khung Cơ cấu Hệ thống Giáo dục Quốc dân và Khung Trình độ Quốc gia năm 2026, mở ra kỷ nguyên mới cho trung học nghề.

Bối cảnh và mục tiêu của dự thảo

Sau gần một thập kỷ áp dụng Quyết định 1981/1982/QĐ‑TTg (2016), hệ thống giáo dục Việt Nam cần một bước tiến để đáp ứng yêu cầu năng lực, minh bạch và khả năng so sánh quốc tế. Dự thảo 2026 chuyển Khung Cơ cấu từ mô tả hành chính sang khung phân loại cấu trúc, đồng thời gắn liền với Khung Trình độ Quốc gia (được chuẩn hoá theo chuẩn đầu ra: kiến thức, kỹ năng, tự chủ và trách nhiệm).

Thay đổi trọng tâm

1. Chuyển đổi sang khung phân loại

Hệ thống được sắp xếp thành 9 cấp độ (cấp 0‑8), tương thích với Khung Phân loại Giáo dục Quốc tế (ISCED). Điều này giúp các cơ sở giáo dục, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế dễ dàng tham chiếu và so sánh.

2. Bổ sung quy định về trung học nghề

Giáo dục phổ thông giờ được chia thành hai giai đoạn:

• Giai đoạn định hướng nghề nghiệp: bao gồm trung học phổ thông và trung học nghề.
• Học sinh sau trung học cơ sở có thể lựa chọn tiếp tục học ở một trong hai luồng, dựa trên nguyện vọng, năng lực và điều kiện thực tế.

Quyết định mới còn làm rõ cơ chế phân luồng và liên thông sau trung học cơ sở, tạo điều kiện cho việc chuyển đổi giữa luồng học thuật và nghề nghiệp.

3. Nguyên tắc công nhận học tập trước, liên thông và chuyển đổi

Khung Trình độ Quốc gia sẽ công nhận kết quả học tập không chính quy (đào tạo tại nơi làm việc, kinh nghiệm) và cho phép đối sánh với các bậc trình độ, đáp ứng chuẩn quốc tế.

Phản hồi thực tiễn và những thách thức còn tồn tại

Theo báo cáo nội bộ của Bộ GD&ĐT, các hạn chế hiện tại bao gồm:

• Cấu trúc còn thiên về mô tả hành chính, chưa phản ánh đầy đủ nhu cầu thị trường lao động trong thời đại số.
• Quy trình phân luồng và liên thông chưa được chuẩn hoá chi tiết.
• Thiếu các tiêu chí đo lường cụ thể cho từng bậc trình độ.

Những vấn đề này đã thúc đẩy việc đưa ra dự thảo mới để tăng tính minh bạch và khả năng đối chiếu quốc tế.

Ảnh minh họa

Đánh giá tổng quan

Quyết định 1981/1982/QĐ‑TTg (2016) đã đóng góp đáng kể vào chuẩn hoá và liên thông giáo dục. Tuy nhiên, để đáp ứng yêu cầu năng lực và hội nhập sâu rộng, việc cập nhật Khung Cơ cấu và Trình độ Quốc gia là cần thiết.

Thêm vào đó, các lĩnh vực đặc thù như sức khỏe, văn hoá‑nghệ thuật và thể thao sẽ được áp dụng Khung Trình độ Quốc gia làm cơ sở tham chiếu, đồng thời tuân thủ quy định chuyên môn để đảm bảo an toàn và chất lượng.

Triển khai và quản lý

Bộ GD&ĐT sẽ là cơ quan chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành thông qua Hội đồng Tư vấn để rà soát, cập nhật định kỳ Khung Trình độ Quốc gia, đảm bảo tính linh hoạt khi có thay đổi về chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan.