Tòa án Nhân dân Việt Nam đang được định vị lại thành “pháo đài” chính trị‑pháp lý, một trụ cột chiến lược bảo vệ công lý và củng cố niềm tin của nhân dân.
Trong hơn 80 năm phát triển, hệ thống Tòa án Nhân dân đã khẳng định vị thế trung tâm trong bộ máy nhà nước, không chỉ bảo vệ công lý mà còn bảo đảm quyền con người, quyền công dân và duy trì trật tự xã hội.
Ngày kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống Tòa án Nhân dân, Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu xây dựng Tòa án thành “pháo đài” vững chắc, đồng thời đề ra hướng đi đổi mới toàn diện để đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia trong thời đại mới.
Tòa án Nhân dân – Trụ cột quyền lực tư pháp trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
Trong mô hình Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, quyền lực nhà nước được phân công, phối hợp chặt chẽ giữa lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tòa án Nhân dân, với vai trò thực thi quyền tư pháp, là nơi pháp luật được áp dụng trực tiếp, đưa ra các bản án, quyết định có hiệu lực thi hành.
Thông điệp “pháo đài” của Tổng Bí thư không chỉ là lời khẳng định vị trí chiến lược mà còn là lời kêu gọi Tòa án trở thành tuyến phòng thủ kiên cố trước mọi nguy cơ xâm phạm pháp luật, đồng thời là điểm tựa thể chế bảo đảm sự ổn định, minh bạch và công bằng.
Quan điểm cải cách tư pháp của Đảng – “xây dựng nền tư pháp trong đó Tòa án là trung tâm, xét xử là trọng tâm, tranh tụng là khâu đột phá” – được nâng tầm qua chỉ đạo này.
Việc đặt Tòa án ở vị trí trung tâm không chỉ là một quyết định tổ chức mà còn là lựa chọn chiến lược: mọi cải cách pháp luật, mọi bảo vệ quyền con người đều phải được kiểm nghiệm qua hoạt động xét xử.
Trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tiêu cực, Tòa án được giao nhiệm vụ “sống còn” – là lực lượng tiên phong thực hiện các án lệ nghiêm khắc, không để có vùng cấm hay ngoại lệ.
Thực tiễn đã chứng minh qua các vụ án kinh tế, tham nhũng lớn: những bản án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật không chỉ răn đe mà còn củng cố niềm tin nhân dân vào sự nghiêm minh của pháp luật.
Đặc biệt, công tác thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng đã giảm thiệt hại cho Nhà nước, nâng cao hiệu quả của cuộc đấu tranh chống tham nhũng.
Tòa án kiến tạo và “pháo đài” niềm tin của nhân dân
Vai trò của Tòa án không còn chỉ là áp dụng pháp luật một cách thụ động; nó ngày càng trở nên chủ động trong việc xây dựng và hoàn thiện thể chế.
Nhờ thực tiễn xét xử phong phú, Tòa án phát hiện nhanh chóng những bất cập, lỗ hổng trong pháp luật và đưa ra kiến nghị sửa đổi sát sườn, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật.
Hoạt động phát triển án lệ, tổng kết thực tiễn xét xử và hướng dẫn áp dụng pháp luật đã tạo nên tính thống nhất, ổn định và khả năng dự báo cho nền tư pháp.
Mục tiêu cao nhất của việc xây dựng Tòa án thành “pháo đài” là củng cố và bồi đắp niềm tin của nhân dân vào công lý. Niềm tin này không thể được tạo ra bằng khẩu hiệu mà phải dựa trên sự công tâm, khách quan và liêm chính trong từng phán quyết.
Mỗi thẩm phán cần trở thành tấm gương về bản lĩnh chính trị, trí tuệ và đạo đức nghề nghiệp, đảm bảo mọi quyết định “thấu tình, đạt lý”. Tăng cường kỷ luật, xử lý nghiêm các vi phạm là yêu cầu bắt buộc để duy trì sự trong sạch và uy tín của Tòa án.
Hơn nữa, Tòa án cần ngày càng gần gũi với nhân dân, giải quyết tranh chấp kịp thời, nhân văn và tôn trọng đạo lý dân tộc. Khi người dân coi Tòa án là chỗ dựa tin cậy cuối cùng, hình ảnh “pháo đài” công lý mới thực sự vững chãi.
Với bề dày truyền thống 80 năm, dưới sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, hệ thống Tòa án Nhân dân sẽ tiếp tục đóng vai trò trụ cột, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hiện đại, nhân văn và là “pháo đài” chính trị‑pháp lý trong lòng nhân dân.
Đại hội Đảng lần thứ XIV dự kiến sẽ đưa ra những quyết sách mạnh mẽ, đồng bộ, tạo xung lực mới cho công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền. Trong đó, việc khẳng định vai trò trung tâm của Tòa án trong cải cách tư pháp, cùng các chủ trương về thể chế, nguồn nhân lực, cơ sở vật chất và công nghệ sẽ là nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện của Tòa án trong kỷ nguyên mới.