Nội dung chính
Vắc-xin là vũ khí tối ưu giúp chúng ta ngăn ngừa hơn 20 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Vắc-xin – nền tảng bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Ngày đầu tiên vắc-xin được đưa vào thực tiễn y học, nó đã mở ra một kỷ nguyên mới cho việc phòng ngừa bệnh. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tiêm chủng toàn cầu đã giảm tới 86% số ca tử vong trẻ em dưới 5 tuổi chỉ trong vòng ba thập kỷ qua. Ở Việt Nam, Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) được triển khai từ 1981, cung cấp hơn 20 loại vắc-xin miễn phí cho trẻ em dưới 1 tuổi, tạo nên một lớp miễn dịch cộng đồng mạnh mẽ.
Bệnh Lao (TB)
Vắc-xin BCG được tiêm một liều duy nhất ngay sau sinh, giảm tới 70% nguy cơ bệnh lao dạng nặng ở trẻ em (WHO, 2022). Đây là bước đầu tiên trong chuỗi phòng ngừa bệnh lao ở Việt Nam.
Bạch hầu
Bạch hầu là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm có thể gây tử vong trong vòng 6‑10 ngày nếu không được điều trị kịp thời. Vắc-xin DTP (bạch hầu‑uốn ván‑bạch hầu) đã được đưa vào TCMR từ năm 1985, giúp giảm hơn 95% ca bạch hầu ở trẻ em.
Ho gà
Ho gà là bệnh hô hấp cấp tính do vi khuẩn Bordetella pertussis. Các vắc-xin hỗn hợp 6‑trong‑1 (Infanrix Hexa, Hexaxim) hoặc 5‑trong‑1 (Pentaxim) cung cấp bảo vệ toàn diện cho trẻ từ 2 tháng tuổi.
Uốn ván
Vắc-xin DTP‑HiB‑IPV (có thành phần uốn ván) giúp cơ thể sản sinh kháng thể chống lại Clostridium diphtheriae. Từ 2 tháng tuổi, trẻ có thể tiêm 1 liều và tiếp tục tiêm nhắc lại theo lịch quốc gia.
Bại liệt
Hai loại vắc-xin bại liệt – OPV (đường uống) và IPV (đường tiêm) – đã được sử dụng đồng thời trong TCMR, giảm tỷ lệ mắc bệnh bại liệt xuống dưới 0,1/100.000 dân số vào năm 2020.
Viêm màng não và viêm phổi do Hib
Vắc-xin Hib (ví dụ: ActHIB, PedvaxHIB) ngăn ngừa tới 95% các ca viêm màng não và viêm phổi do Haemophilus influenzae loại B, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi.
Viêm gan A và B
Vắc-xin Havax (A) và Engerix‑B (B) hoặc vắc-xin kết hợp Twinrix (A & B) bảo vệ người lớn và trẻ em. WHO ước tính tiêm chủng đầy đủ giảm 90% nguy cơ nhiễm gan B mạn tính.
Phế cầu khuẩn
Vắc-xin PCV10 (Synflorix) và PCV13 (Prevenar 13) bảo vệ trẻ em khỏi 10‑13 chủng pneumococcus, giảm tới 80% ca viêm phổi nặng. Đối với người cao tuổi, vắc-xin PPSV23 (Pneumovax 23) được khuyến cáo.
Viêm não Nhật Bản
Ba loại vắc-xin chính tại Việt Nam – Imojev, Jevax và Jeev – cung cấp bảo vệ lâu dài cho trẻ em và người dân sống ở vùng có nguy cơ cao. Tiêm 2 liều (độ tuổi 6‑12 tháng và 12‑24 tháng) đạt hiệu quả bảo vệ trên 95%.
Viêm não do Não mô cầu
Vắc-xin Menactra (ACWY) và Bexsero (nhóm B) bảo vệ khỏi 5 nhóm vi khuẩn Neisseria meningitidis. Đối tượng ưu tiên: trẻ từ 2 tháng tuổi, sinh viên, người làm việc trong môi trường nguy hiểm.
Cúm
Vắc-xin cúm hàng năm (trong nước: Vaxigrip, Fluarix) được khuyến cáo cho trẻ dưới 5 tuổi, người già, phụ nữ mang thai và những người có bệnh nền. Theo CDC, tiêm vắc-xin giảm 40‑60% nguy cơ mắc bệnh và 70‑90% biến chứng nghiêm trọng.
Virus Rota
Vắc-xin uống Rotarix hoặc RotaTeq được tiêm cho trẻ từ 6 tuần tuổi, ngăn ngừa tới 85% trường hợp tiêu chảy nặng do rotavirus.
Tả
Vắc-xin tả mORCVAX (dạng uống) bảo vệ người từ 2 tuổi trở lên, tiêm 2 liều cách nhau 14 ngày, nhắc lại mỗi mùa dịch để duy trì kháng thể.
Sởi‑Quai bị‑Rubella (MMR)
Vắc-xin MMR II hoặc Priorix kết hợp ba bệnh trong một liều, tiêm lần đầu ở 12‑15 tháng và nhắc lại ở 4‑6 tuổi, giảm 97% nguy cơ mắc sởi.
Thủy đậu
Varivax và Varilrix là hai loại vắc-xin thủy đậu được khuyến cáo tiêm 2 liều, giảm 95% nguy cơ bệnh nặng.
Ung thư cổ tử cung (HPV)
Vắc-xin Gardasil 9 bảo vệ 9 loại HPV, ngăn ngừa 90% ca ung thư cổ tử cung. Đối tượng tiêm: nam và nữ từ 9‑45 tuổi, 2‑3 liều tùy độ tuổi.
Thương hàn
Vắc-xin Typhim Vi hoặc Typhoid Vi ngăn ngừa thương hàn, đặc biệt cho người đi công tác, du lịch và nhân viên y tế.
Kết luận và lời kêu gọi hành động
Việc tiêm chủng không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn tạo ra “miễn dịch cộng đồng”, giảm nguy cơ bùng phát dịch bệnh. Hãy kiểm tra lịch tiêm của con bạn tại các cơ sở y tế uy tín như Hệ thống Y tế 315 hoặc các phòng khám nhi đồng địa phương. Đừng để những bệnh truyền nhiễm đáng sợ làm gián đoạn cuộc sống của bạn và gia đình. Đăng ký lịch tiêm ngay hôm nay, chia sẻ bài viết để mọi người cùng biết và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.